Quy mô thị trường là gì? Đây là chỉ số quan trọng giúp doanh nghiệp đánh giá tiềm năng phát triển, xác định khách hàng mục tiêu và lập kế hoạch kinh doanh hiệu quả. Hiểu đúng quy mô thị trường giúp tối ưu chiến lược, nâng cao lợi thế cạnh tranh và dự đoán xu hướng tiêu dùng.
Quy mô thị trường là gì?
Quy mô thị trường (Market Size) hay còn gọi là dung lượng thị trường, là tổng giá trị hoặc tổng số lượng sản phẩm, dịch vụ mà một thị trường cụ thể có thể tiêu thụ trong một khoảng thời gian nhất định.
Nói cách khác, đây là thước đo về tiềm năng kinh doanh và cơ hội tăng trưởng của doanh nghiệp. Việc xác định quy mô thị trường giúp doanh nghiệp hiểu rõ sức mua của khách hàng, lên kế hoạch sản xuất, marketing và đầu tư hiệu quả, đồng thời đánh giá mức độ cạnh tranh và khả năng sinh lời trong lĩnh vực kinh doanh.
Tầm quan trọng của quy mô thị trường
Hiểu rõ quy mô thị trường là bước nền tảng giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định chiến lược chính xác, từ lập kế hoạch kinh doanh đến tối ưu hóa nguồn lực và đánh giá cơ hội tăng trưởng. Quy mô thị trường càng lớn, cơ hội phát triển và lợi nhuận càng cao, nhưng cũng đồng nghĩa với mức độ cạnh tranh gay gắt hơn.
Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp
Quy mô thị trường ảnh hưởng trực tiếp đến cách doanh nghiệp xây dựng chiến lược kinh doanh. Khi nắm rõ quy mô thị trường, doanh nghiệp có thể xác định chiến lược giá cả hợp lý, lựa chọn phương thức tiếp cận khách hàng và hình thức quảng cáo, marketing phù hợp nhất. Đây là cơ sở quan trọng trước khi đưa sản phẩm vào thị trường tiêu thụ.
Ngoài ra, phân tích quy mô thị trường còn giúp doanh nghiệp xác định từng bước phát triển và các giai đoạn kinh doanh phù hợp. Nhờ đó, hoạt động bán hàng có thể được tối ưu, đồng thời doanh nghiệp dễ dàng thử nghiệm và điều chỉnh kế hoạch theo nhu cầu thực tế của thị trường. Tóm lại, hiểu đúng quy mô thị trường là bước đầu tiên để xây dựng chiến lược kinh doanh hiệu quả, linh hoạt và có khả năng đột phá theo từng giai đoạn phát triển.
Khả năng sinh lợi nhuận
Doanh thu và lợi nhuận luôn là mối quan tâm hàng đầu của doanh nghiệp và nhà đầu tư. Phân tích quy mô thị trường giúp doanh nghiệp ước tính số lượng khách hàng tiềm năng và nhu cầu thực tế về sản phẩm hoặc dịch vụ, từ đó dự đoán nguồn thu một cách chính xác hơn.
Thị trường có quy mô lớn thường mang đến nhiều cơ hội kinh doanh và khả năng sinh lời cao, nhưng đồng thời mức độ cạnh tranh cũng cao hơn. Ngược lại, thị trường nhỏ có thể giới hạn doanh thu tối đa, nhưng cho phép doanh nghiệp tập trung vào phân khúc khách hàng cụ thể, tối ưu chi phí và giảm rủi ro đầu tư. Hiểu rõ quy mô thị trường giúp doanh nghiệp xây dựng các chiến lược marketing, sản phẩm và mở rộng kinh doanh hiệu quả, đảm bảo lợi nhuận bền vững.
Lợi thế cạnh tranh
Hiểu rõ quy mô thị trường giúp doanh nghiệp xác định lợi thế cạnh tranh một cách chính xác. Khi nắm được số lượng khách hàng tiềm năng, nhu cầu thực tế và mức độ cạnh tranh trong thị trường, doanh nghiệp có thể xây dựng các chiến lược độc đáo về sản phẩm, dịch vụ, giá cả và trải nghiệm khách hàng để nổi bật so với đối thủ.
Quy mô thị trường còn giúp doanh nghiệp nhận biết những ngách thị trường tiềm năng, nơi ít đối thủ nhưng có nhu cầu cao, từ đó tận dụng cơ hội để chiếm lĩnh thị phần. Đồng thời, doanh nghiệp cũng có thể đánh giá được mức độ cạnh tranh tổng thể để quyết định đầu tư, mở rộng hoặc tối ưu hóa hoạt động kinh doanh, giúp tăng lợi nhuận và giữ vững vị thế trên thị trường.
Xu hướng hành vi người tiêu dùng
Phân tích quy mô thị trường giúp doanh nghiệp dự đoán và nắm bắt xu hướng hành vi người tiêu dùng. Khi hiểu rõ số lượng khách hàng tiềm năng và nhu cầu của họ, doanh nghiệp có thể xác định thói quen mua sắm, sở thích sản phẩm và các yếu tố quyết định hành vi tiêu dùng.
Thông tin này hỗ trợ doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược marketing, dịch vụ khách hàng và phát triển sản phẩm sao cho phù hợp với xu hướng thực tế. Đồng thời, việc nắm bắt hành vi người tiêu dùng giúp doanh nghiệp dự đoán sự thay đổi nhu cầu trong tương lai, từ đó chủ động phát triển sản phẩm mới hoặc cải tiến dịch vụ để đáp ứng kịp thời, nâng cao lợi thế cạnh tranh và tối ưu doanh thu.
Xác định thị trường tiềm năng
Xác định quy mô thị trường là bước quan trọng để nhận biết thị trường tiềm năng cho sản phẩm hoặc dịch vụ của doanh nghiệp. Khi biết được số lượng khách hàng tiềm năng và mức độ nhu cầu, doanh nghiệp có thể phân loại thị trường thành các phân khúc cụ thể, từ đó tập trung nguồn lực vào những phân khúc có khả năng sinh lời cao nhất.
Việc xác định thị trường tiềm năng giúp doanh nghiệp lên kế hoạch marketing và bán hàng chính xác, tối ưu hóa chi phí đầu tư và giảm rủi ro kinh doanh. Đồng thời, doanh nghiệp cũng dễ dàng phát hiện những cơ hội mới, mở rộng thị trường hoặc triển khai các chiến lược đột phá, tạo lợi thế trước đối thủ cạnh tranh.
Định hướng quyết định đầu tư và phân bổ nguồn lực
Hiểu rõ quy mô thị trường giúp doanh nghiệp quyết định đầu tư và phân bổ nguồn lực một cách hiệu quả. Khi biết thị trường tiềm năng rộng hay hẹp, doanh nghiệp có thể xác định mức đầu tư phù hợp cho sản xuất, marketing, nhân sự và phát triển sản phẩm.
Quy mô thị trường cũng giúp doanh nghiệp ưu tiên phân bổ nguồn lực vào các phân khúc khách hàng hoặc khu vực có tiềm năng sinh lời cao, đồng thời hạn chế rủi ro khi mở rộng sang những thị trường ít tiềm năng. Nhờ đó, doanh nghiệp tối ưu hiệu quả hoạt động, tăng cơ hội thành công và đảm bảo nguồn lực được sử dụng đúng trọng tâm, giúp nâng cao lợi thế cạnh tranh lâu dài.
Phân loại quy mô thị trường
Quy mô thị trường được phân loại thành ba mức độ phổ biến: TAM, SAM và SOM, giúp doanh nghiệp hiểu rõ tiềm năng kinh doanh, lập kế hoạch chiến lược và phân bổ nguồn lực hiệu quả.
TAM (Total Addressable Market)
TAM đại diện cho tổng nhu cầu hoặc doanh thu tối đa lý thuyết mà sản phẩm hoặc dịch vụ có thể đạt được trên toàn bộ thị trường, không bị giới hạn bởi yếu tố địa lý hay kênh phân phối. Việc xác định TAM giúp doanh nghiệp nhìn nhận tiềm năng dài hạn của ngành, lên tầm nhìn chiến lược và hiểu giới hạn tăng trưởng tối đa.
SAM (Serviceable Addressable Market)
SAM là phần thị trường doanh nghiệp thực sự có thể tiếp cận dựa trên mô hình kinh doanh, sản phẩm/dịch vụ, kênh phân phối và phạm vi địa lý hiện tại hoặc dự kiến. SAM thể hiện quy mô thị trường khả thi, hữu ích cho lập kế hoạch trung hạn, chiến lược marketing và xác định phân khúc khách hàng mục tiêu.
SOM (Serviceable Obtainable Market)
SOM là phần nhỏ nhất, nằm trong SAM, mà doanh nghiệp có thể thực sự chiếm lĩnh trong khoảng thời gian ngắn hạn (thường 1-3 năm). Xác định SOM dựa trên nguồn lực hiện có, lợi thế cạnh tranh và chiến lược thâm nhập thị trường. SOM giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào nhóm khách hàng có khả năng chuyển đổi cao nhất, đặt mục tiêu doanh số ban đầu và đánh giá hiệu quả thâm nhập thị trường trong giai đoạn đầu.
Quy trình xác định và phân tích quy mô thị trường
Xác định và phân tích quy mô thị trường là bước quan trọng giúp doanh nghiệp hiểu rõ tiềm năng, lập kế hoạch chiến lược và đưa ra quyết định đầu tư chính xác. Quy trình này thường sử dụng các phương pháp khác nhau để đánh giá từ tổng quan đến chi tiết, bao gồm Top-down, Bottom-up và phân tích đối thủ.
Phương pháp từ trên xuống (Top-down Approach)
Trong phương pháp Top-down, doanh nghiệp bắt đầu từ tổng quy mô thị trường và tính toán phần thị trường mà mình có thể chiếm lĩnh. Các yếu tố cần xem xét bao gồm vị trí và quy mô doanh nghiệp, dân số của phân khúc khách hàng, độ tuổi, thu nhập và thói quen tiêu dùng của khách hàng mục tiêu.
Ví dụ minh họa: Nếu doanh nghiệp ước tính có thể kiểm soát 10% trong thị trường 500,000 khách hàng tiềm năng, thì quy mô thị trường tiềm năng của doanh nghiệp sẽ là 50,000 khách hàng. Phương pháp này giúp doanh nghiệp nhìn tổng quan về tiềm năng thị trường và dự đoán doanh thu từ thị phần có thể đạt được.
Phương pháp từ dưới lên (Bottom-up Approach)
Phương pháp Bottom-up bắt đầu từ dữ liệu thực tế của doanh nghiệp, như doanh thu, số lượng khách hàng hiện tại hoặc công suất sản xuất, sau đó nhân lên để ước tính quy mô thị trường rộng hơn. Phương pháp này cung cấp con số chính xác hơn về SAM và SOM, phản ánh sát thực tế khả năng tiếp cận và chiếm lĩnh thị trường của doanh nghiệp. Bottom-up đặc biệt hữu ích khi doanh nghiệp muốn lập kế hoạch kinh doanh chi tiết và thực tiễn.
Ví dụ minh họa: Nếu một công ty sản xuất xe máy, họ có thể xem xét số lượng đại lý xe máy trong cả nước, số đại lý sẵn sàng bán sản phẩm của họ và số lượng xe trung bình mỗi đại lý bán ra mỗi kỳ. Dựa trên dữ liệu này, doanh nghiệp có thể ước tính chính xác quy mô thị trường khả thi (SAM/SOM) và lập kế hoạch phân bổ nguồn lực hợp lý.
Phương pháp dựa trên phân tích đối thủ cạnh tranh
Phân tích đối thủ là phương pháp bổ sung, giúp doanh nghiệp đánh giá thị phần, năng lực cạnh tranh và cơ hội chiếm lĩnh thị trường. Bằng cách nghiên cứu doanh số, chiến lược sản phẩm, phân khúc khách hàng và phạm vi hoạt động của đối thủ, doanh nghiệp có thể ước lượng SOM một cách thực tế và đưa ra chiến lược thâm nhập thị trường tối ưu.
Ví dụ minh họa: Nếu đối thủ A chiếm 30% thị phần trong khu vực bạn dự kiến kinh doanh, và doanh số trung bình mỗi năm là 10,000 sản phẩm, doanh nghiệp có thể ước tính tiềm năng thị trường của mình dựa trên năng lực cạnh tranh, nguồn lực hiện có và chiến lược tiếp cận khách hàng. Phương pháp này giúp doanh nghiệp tập trung vào các phân khúc có cơ hội cao, đặt mục tiêu doanh số hợp lý và tối ưu hóa phân bổ nguồn lực.
Làm thế nào để xác định quy mô thị trường?
1. Xác định quy mô thị trường dựa trên đặc điểm cấu trúc
Một trong những phương pháp phổ biến nhất để xác định quy mô thị trường là dựa trên các đặc điểm cấu trúc của chính thị trường đó. Nó được xác định dựa trên những thống kê chính thức dựa vào việc sản xuất và nhập khẩu/xuất khẩu những sản phẩm nhất định trong một khoảng thời gian cụ thể. Tuy nhiên khi sử dụng phương pháp này, điều quan trọng là hãy nhớ rằng các số liệu thống kê chính thức có thể không chính xác 100% vì chúng không tính đến những sản phẩm giả mạo hay nhập khẩu “chui”,..
2. Xác định quy mô thị trường dựa trên sức sản xuất
Trong trường hợp thị trường được hình thành bởi những nhà sản xuất địa phương thì rõ ràng là bạn có thể tính được dung lượng thị trường dựa vào khối lượng sản xuất. Thông qua các báo cáo kinh doanh, bạn có thể xác định được sản lượng mà đối thủ sản xuất và đưa ra thị trường mỗi năm. Sau đó, bạn tổng hợp tất cả số liệu này và nhân chúng cho tổng giá sản phẩm trung bình. Bằng cách dựa vào bao nhiêu đối thủ trong một thị trường xác định, bạn hoàn toàn có thể tính toán được miếng bánh của mình sẽ lớn đến mức nào.
3. Xác định quy mô thị trường dựa trên sự tiêu thụ
Khi sử dụng phương pháp này, việc cần thiết là thu thập được các yếu tố liên quan đến hành vi khách hàng, thói quen mua sắm, doanh số tiêu thụ và những đặc điểm của người mua (để xác định những phân khúc lớn hơn). Thường thì kỹ thuật này đòi hỏi phải tiến hành nghiên cứu định lượng theo những mẩu cuộc gọi hoặc thông qua các khảo sát trực tiếp. Hành vi của khách hàng thường được nghiên cứu bởi các chuyên gia marketing trong lĩnh vực tương ứng. Phương pháp tính toán này thường được sử dụng cho thị trường FMCG (Nhóm hàng tiêu dùng nhanh).
4. Xác định quy mô thị trường dựa trên doanh số
Phương pháp này dựa trên việc tính toán doanh số của tất cả các công ty lớn trên thị trường thông qua việc khảo sát số liệu kiểm toán bán lẻ và nghiên cứu từ các công ty giao dịch và những nhà phân phối lớn. Ví dụ, để xác định dung lượng thị trường của những chiếc xe hơi đời mới thì bạn cần phải tìm được doanh số bán hàng của tất cả các đại lý xe hơi trong khu vực. Cộng tất cả con số này lại bạn sẽ có dung lượng xấp xỉ của thị trường.
Cần lưu ý những gì khi tính toán quy mô thị trường
Trước khi bắt đầu tính toán, bạn nên hiểu rằng việc tính toán quy mô thị trường có nghĩa là phải khách quan về thực tế: nó không phải là việc diễn giải thông tin thị trường để hỗ trợ trường hợp kinh doanh của bạn. Nếu dữ liệu quy mô thị trường cho thấy các vấn đề, chẳng hạn như thiếu khách hàng địa phương, thì đó là một dấu hiệu đỏ có nghĩa là bạn có thể không sinh lợi khi ra mắt doanh nghiệp của mình ở địa điểm đó.
Thị trường không tĩnh – chúng phát triển và thay đổi – và bạn sẽ cần tính đến xu hướng thị trường, chẳng hạn như công nghệ mới hoặc thói quen mua hàng của người tiêu dùng. Việc tính toán quy mô thị trường dựa trên các giả định nhưng nó sẽ giúp bạn suy nghĩ về các xu hướng thị trường và tác động của chúng đến hoạt động kinh doanh mới của bạn.
Ví dụ về xu hướng thị trường: Công ty cho thuê băng video Blockbuster đã từng có mặt ở khắp nơi trên các con phố cao trên khắp Vương quốc Anh. Tuy nhiên, nó đã không dự đoán được xu hướng công nghệ phát trực tuyến phim đã giúp ra mắt các công ty như Netflix. Kết quả là Blockbuster mất thị phần khổng lồ cho đến khi đóng cửa, khi Netflix ngày càng giành được khách hàng xem phim.
Đảm bảo theo dõi các xu hướng thị trường và suy nghĩ về cách chúng có thể tác động đến doanh nghiệp của bạn, ngay cả khi bạn đã chuyển từ giai đoạn khởi nghiệp sang một doanh nghiệp đã thành lập. Tận dụng các xu hướng thị trường mới có thể mang lại lợi thế cho doanh nghiệp của bạn so với các đối thủ cạnh tranh.
Nguồn: ning.com
